Francja elegancja

Zabierając się do tłumaczenia „Michelle”, stanąłem przed dylematem czy zabierać się za francuskie słowa w niej występujące, czy też zostawić je w oryginale. A jeśli jednak je tłumaczyć, to na jaki język, by sytuacja była porównywalna?

Anglikom nie przeszkadza (a może pomaga?) ani Wilhelm Zdobywca, ani wojna stuletnia, ani nawet kardynał Richelieu czy inny Bonaparte w tym, że ich język jest mocno podszyty francuskim słownictwem. Co bardziej dumni synowie Albionu twierdzą, że to słowa pochodzące z łaciny, co jest oczywiście prawdą, ale prawdą jest również to, że po drodze z Rzymu do Londynu zatrzymały się na długo w Paryżu i Lyonie. Ogólnie Anglicy nie mają jednak chyba oporów, by używać francuskich słów lub zwrotów, gdy chcą się wyrazić szczególnie wykwitnie (ménage à trois, żeby sięgnąć po smakowity przykład).
Jak się okazuje, pod koniec lat 50. młodzi Anglicy fascynowali się nie tylko amerykańskim rock and rollem. W 1959 roku Paul McCartney, próbując naśladować Sachę Diestela, zaczął pisać piosenkę, do której ładował przypadkowo znane mu francuskie słowa. Rwać laski na francuszczyznę? Metoda dobra jak każda inna… Piosenki wówczas nie skończył, ale po sześciu latach przypomniał mu o tej melodii John Lennon, gdy pracowali nad „Rubber Soul”. Skoro piosenka miała mieć francuski sznyt, Paul sięgnął po fachową pomoc. Zapewniła ją Jan Vaughan, żona Ivana Vaughana, którego Paul znał z czasów The Quarrymen, gdzie Ivan grał na instrumencie o nazwie tea chest bass. Fachowa pomoc co się zowie, bo Jan była nauczycielką języka francuskiego. To ona podrzuciła Paulowi Sont des mots qui vont très bien ensemble, czyli to, co po angielsku leci jako These are words that go together well, a po naszemu pozwoliłem sobie wcisnąć w polskie ramy jako Słowa dobrze wciąż brzmią razem te.

Te przydługie rozważania są po to, by odwlec decyzję w sprawie tłumaczenia francuskiego fragmentu. Który język jest dla polskiego tym czym francuski dla angielskiego? W kontekście stosunków bilateralnych chyba niemiecki… Ale chyba w naszych uszach nie jest to język miłości (Ich spritze to nie był najlepszy przykład). Może włoski (Sono parole che stanno bene insieme)? Przecież nie rosyjski (Это слова, которые идут вместе хорошо). Prawdę mówiąc najlepszy byłby po prostu… angielski. W końcu nawet olsztyńscy Ukraińcy śpiewają, że dali dziewczynie kamień z napisem LOVE.
Podsumowując – zostanę przy francuskim oryginale. W końcu Jan III Sobieski pisząc do Marysieńki siedemnastowieczną polszczyzną wplatał dużo francuskich paroles.


Michelle, ma belle
Słowa dobrze wciąż brzmią razem te
Ma Michelle

Michelle, ma belle
Sont des mots qui vont très bien ensemble
Très bien ensemble

Tak kocham, tak kocham, tak kocham
To wszystko, co rzec chcę
Póki mi uda się
Będę mówił tylko słowa, które
Wiem, pojmiesz je

Michelle, ma belle
Sont des mots qui vont très bien ensemble
Très bien ensemble

Tak pragnę, tak pragnę, tak pragnę
Pragnę pokazać ci
Co znaczysz dla mnie ty
Nim zrobię to, nadzieję mam, że
Wiesz, czego chcę

Tak kocham…

Tak chcę cię, tak chcę cię, tak chcę cię
Myślę, że już to wiesz
Zdobędę jakoś cię
Nim zrobię to, ci mówię, więc
Wiem, pojmiesz mnie

Michelle, ma belle
Sont des mots qui vont très bien ensemble
Très bien ensemble

Będę mówił tylko słowa, które
Wiem, pojmiesz je, ma Michelle
Olsztyn, 6.09-28.11.2020



Oryginał sprzed dokładnie 55 lat:


Dwa postscriptum (to akurat z łaciny). Czy może być słodszy finał tej historii, niż McCartney śpiewający 45 lat później „Michelle” w Białym Domu w obecności państwa Obamów, z których jedno ma na imię Barack, co nie ma znaczenia dla tej opowieści, a drugie Michelle?


Otóż może być słodziej! Na krakowskim koncercie Paula 3 grudnia 2018 roku (byłem, widziałem) oświadczyny Martina przyjęła Michaela (dla lepszego efektu przedstawiła się jako Michelle). Wszyscy przez te kilka minut byliśmy Słowakami!


Kącik „Świata Młodych”, czyli sentymentalny wycinek z 23 lutego 1980:

Horacy Tłumacy - na Facebooku
Horacy Tłumacy - na YT
Horacy Tłumacy - lista przetłumaczonych piosenek

To jest piosenka quasi-palindromowo-rakowa

No więc ani palindrom (słowa lub zdania czytane w obie strony jednakowo), ani raki (zdania czytane całymi słowami w obie strony, zazwyczaj z zupełnie odwrotnym sensem). Po prostu wesoła piosenka na miarę naszych beztroskich czasów.

E7+9

E
Masz jedno masz jedno życie masz
E
Czas mija czas mija szybko czas
A
Mierz każdy mierz każdy zamiar mierz
E
Sens jaki sens jaki tego sens
G A
Sens jaki sens jaki tego sens
G A
Sens jaki sens jaki tego sens
G A E
Sens jaki sens jaki tego jaki tego tego sens

E
Czym się tak czym się tak jarasz czym
E
Gry nie znasz gry nie znasz zasad gry
A
Już wszystko już wszystko było już
E
Gruz będzie gruz będzie tylko gruz
G A
Gruz będzie gruz będzie tylko gruz
G A
Gruz będzie gruz będzie tylko gruz
G A E
Gruz będzie gruz będzie tylko będzie tylko tylko gruz

E7+9

E
Dni szybko dni szybko toną dni
E
Czyn każdy czyn każdy boli czyn
A
Lat coraz lat coraz więcej lat
E
Płać za to płać za to z góry płać
G A
Płać za to płać za to z góry płać
G A
Płać za to płać za to z góry płać
G A E
Płać za to płać za to z góry za to z góry z góry płać

E
Sądź swoje sądź swoje myśli sądź
E
Ktoś kiedyś ktoś kiedyś wcisnął ktoś
A
Kark nisko kark nisko zgięty kark
E
Daj sobie daj sobie spokój daj
G A
Daj sobie daj sobie spokój daj
G A
Daj sobie daj sobie spokój daj
G A E
Daj sobie daj sobie spokój sobie spokój spokój daj

E7+9

E
Patrz ciągle patrz ciągle w ciemność patrz
E
Twarz zakryj twarz zakryj dłonią twarz
A
Budź chętnie budź chętnie niechęć budź
E
Tu przyjdzie tu przyjdzie koniec tu
G A
Tu przyjdzie tu przyjdzie koniec tu
G A
Tu przyjdzie tu przyjdzie koniec tu
G A E
Tu przyjdzie tu przyjdzie koniec przyjdzie koniec koniec tu

E
Spal wszystkie spal wszystkie mosty spal
E
Bal kończy bal kończy dzieło bal
A
Kuś swoje kuś swoje fatum kuś
E
Puść wolę puść wolę wolno puść
G A
Puść wolę puść wolę wolno puść
G A
Puść wolę puść wolę wolno puść
G A E
Puść wolę puść wolę wolno wolę wolno wolno puść
E7+9
Olsztyn, 9-21.11.2020

Horacy Pisaty - na YT
Horacy Pisaty - lista moich piosenek

Całą Polskę męczą duszności

Tryliardy wirusów zdechły (cóż za satysfakcja!) od czasu trzeciej części „Kwarantanny narodowej”, którą napisałem pół roku temu. 180 dni to naprawdę bardzo dużo dni… Zdążyłem (rozważnie) skorzystać z karnawału wolności, czyli odmrożenia Polski od maja do września (dwa koncerty, jeden musical, jeden miniurlop i jeden mikrourlop). Wobec jesiennej kontrofensywy wirusa nie mogłem pozostać obojętny.

a
To jest prawdziwy efekt Edyty,
a
Zdolni statyści w szpitalach leżą,
a
Ktoś plan ułożył, coś chciał tym przykryć,
G a
Nie ma zarazy, wybrańcy wiedzą.

a
To odwrócona koza rabina,
a
Wiosną nie było jeszcze tak strasznie.
a
Ważne jak kończysz, nie jak zaczynasz,
G a
Jesień wybuchła, nadzieja gaśnie.

a
Dziewięć miesięcy, lecz to nie ciąża,
a
Raczej aborcja, choć zakazana.
a
Czas szybko mija, może ktoś zdążył,
G a
Spędzić wakacje gdzieś na Bahamach.

a
Dziewięć miesięcy, lecz to nie ciąża,
G
Raczej aborcja, choć zakazana.
a
Czas szybko mija, może ktoś zdążył,
G a
Spędzić wakacje gdzieś na Bahamach.

a
Nic się nie spłaszcza poza wypłatą,
a
Wirus znów groźny, znów bój się jego.
a
Co pan poradzi, co pan dziś na to?
G a
Gdyby wybory, ale nic z tego.

a
W wyborach remis, marna pociecha,
a
Wirus nikomu głosów nie zbierał.
a
Na drugą falę gdyby poczekać…
G a
Kto w Stanach dżumą, kto w Polsce cholerą?

a
Już nie śpiewają, już piszczą cienko,
a
Góra pieniędzy nagle na stole.
a
Państwo skupuje, zgłoś się z piosenką,
G a
Byłeś niszowy, wciąż jesteś golec.

a
Już nie śpiewają, już piszczą cienko,
G
Góra pieniędzy nagle na stole.
a
Państwo skupuje, zgłoś się z piosenką,
G a
Byłeś niszowy, wciąż jesteś golec.

a
Niemiecka pomoc to jak policzek,
a
Zwarci, gotowi, uwierz na słowo.
a
Sprawnie, skutecznie, sukcesy liczne,
G a
Wszystko się dzieje bezobjawowo.

a
Dziś nawet szpital jest narodowy,
a
Robert niech strzela gole gdzie indziej.
a
By się tam leczyć, musisz być zdrowy,
G a
Przyjmą w niedzielę, we wtorek wyjdziesz.

a
Łóżka, lekarze, zbiorniki z tlenem,
a
Testy, wykresy i pielęgniarki,
a
Śluzy, szpitale, szczepionka (będzie!),
G a
Namiot, karetki, baseny, szafki.

a
Łóżka, lekarze, zbiorniki z tlenem,
G
Testy, wykresy i pielęgniarki,
a
Śluzy, szpitale, szczepionka (będzie!),
G a
Namiot, karetki, baseny, szafki.

a
Niczego nie brak, zapewnia urząd,
a
Jest przejebane, czyli jest w normie.
a
Sztuka jest sztuka, tak w wojsku uczą,
G a
Niczego nie brak, policzy żołnierz.

a
W końcu jesteśmy Europy mistrzem,
a
A może świata, jak dobrze liczyć.
a
Dane wczorajsze, słupki najwyższe,
G a
Amator daje nam statystyki.

a
Coś mnie tu dusi. Jaka diagnoza?
a
To nie są płuca, to w głowie gości.
a
To nie poezja, to życia proza,
G a
Dziś całą Polskę męczą duszności.

a
Coś mnie tu dusi. Jaka diagnoza?
G
To nie są płuca, to w głowie gości.
a
To nie poezja, to życia proza,
G a
Dziś całą Polskę męczą duszności.

a
Zmarli na święto muszą poczekać,
a
Z wieczności patrzą na to inaczej.
a
Płynie chryzantem szeroka rzeka,
G a
Żywi wykupią ostatni kwiatek.

a
Będzie szczepionka, już obiecali,
a
Pół roku czekaj, potem na skutki.
a
Ojciec narodu też się pochwalił,
G a
Pora by sprawdzić, czy są lodówki.

a
Pół roku przerwy, pieśń echem wraca,
a
Słowa zmęczone, jak wszyscy wszędzie.
a
Aby to przeżyć, aby do marca,
G a
Może za miesiąc znów śpiewał będę.

a
Pół roku przerwy, pieśń echem wraca,
G
Słowa zmęczone, jak wszyscy wszędzie.
a
Aby to przeżyć, aby do marca,
G a
Może za miesiąc śpiewał nie będę.
Olsztyn, 15-17.11.2020

A propos wyborczego remisu…

Akt pierwszy
Akt drugi

Akt trzeci

Akt czwarty

Horacy Pisaty - na YT
Horacy Pisaty - lista moich piosenek