Chciałem tylko, żeby gdzieś przekroczyć granicę, wszystko jedno którą, bo ważny dla mnie był nie cel, nie kres, nie meta, ale sam niemal mistyczny i transcendentny akt przekroczenia granicy.
(Ryszard KAPUŚCIŃSKI, „Podróże z Herodotem”)
To już moje co najmniej trzecie widzenie sceniczne z Piotrem Bukartykiem. W 2009, w 2018 oraz dziś (ale nie dam głowy, czy również nie jakiś zapomniany incydent na Spotkaniach Zamkowych).
Dzisiejszy koncert w Sowie podsumuję krótko - cieszę się, że taki artysta jest po naszej stronie. Bo kogo mamy po tamtej? Makowskiego??? Koń by się uśmiał, gdyby żył. Nie, dziś tego nie było. Repertuar był nieco odmienny, bo tym razem Bukartyk pojawił się z zespołem Ajagore (który widziałem tu rok temu z Grażyną Łobaszewską). Ale „Sznurka” nie zabrakło:
Nie jestem wielkim znawcą szkoły zen, a nawet nie jestem nim wcale, ale przecież mam swe osiągnięcia w filozofii medytacyjnego paradoksu, np. pytanie na lekcji fizyki skierowane, w czasach, gdy Polska rosła w siłę, a ludziom żyło się dostatniej, do pana Gilewskiego: „czy może istnieć coś tak wielkiego, że aż tego nie widać?”. Odpowiedzi nie pamiętam, ale przecież czasem samo pytanie jest odpowiedzią…
Z górą w piosence Donovana z 1967 roku jest… zupełnie inaczej. Najpierw widzisz ją w całej okazałości, potem rozumiesz, że to wcale nie jest góra, a następnie dociera do ciebie, że to po prostu góra. Szukałbym tu wspólnego mianownika z jaskinią platońską, ale nie czuję się aż tak kompetentny, bo a nuż cień góry rzucany na ścianę groty to tylko złudzenie, że filozofię Wschodu i Zachodu coś łączy… Byli jednak mądrzejsi ode mnie i w latach 60. XX wieku wszystko łączyło się z wszystkim. Zachodnia popkultura wciągała (przeważnie nosem) wierzchnią warstwę kultury (przeważnie Dalekiego) Wschodu. Od razu zauważmy zresztą, że młodzież Wschodu i Południa chłonęła w rewanżu idee Zachodu, niesione na przykład przez Beatlesów czy Stonesów.
Ten przydługi wstęp jest po to, by usprawiedliwić tłumaczenie „There Is a Mountain” Donovana. Jest jeszcze inny powód. W tekście pojawia się żeńskie imię. Cholera wie jakie. Juanita? Wanita? Przesłuchałem milion razy wszystkie dostępne wersje i z oczywistych przyczyn obstawiam, że tam jest Anita…
W ogrodu bramie zamkiem ślimak jest, właśnie jest W ogrodu bramie zamkiem ślimak jest, właśnie jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Zrzuca gąsienica skórę, w środku motyl znajdzie się Zrzuca gąsienica skórę, w środku motyl znajdzie się Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma O, Anita, o, Anita, o, Anita, wciąż wołam cię Śnieg, co leży na przeciwnym stoku będzie jak oślepiający blask W ogrodu bramie zamkiem ślimak jest, właśnie jest W ogrodu bramie zamkiem ślimak jest, właśnie jest Zrzuca gąsienica skórę, w środku motyl znajdzie się Zrzuca gąsienica skórę, w środku motyl znajdzie się Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Najpierw to jest góra, potem góry nie ma, potem jest Olsztyn, 16-18.08.2019
Olsztyn Green Festival odbył się już sześć razy, a ja byłem na nim tylko trzy razy:
- 2014 – NIE
- 2015 – TAK (Maria Peszek, Fisz Emade Tworzywo, Curly Heads, Skubas, Natalia Przybysz, Pablopavo, Marcin Wyrostek, Chłopcy Kontra Basia),
- 2016 – NIE (miałem nawet bilety, ale zmogła mnie choroba, więc nie zobaczyłem artystów, z powodu których tam się wybierałem, czyli Ørganka i Korteza),
- 2017 – TAK (Paulina Przybysz, Bemy, L.U.C. & Rebel Babel, Bovska, Hey, Fisz Emade Tworzywo)
- 2018 – NIE
- 2019 – TAK?
Na obecnym festiwalu wybrałem sobie zestaw Fisz Emade Tworzywo, Nosowska oraz Ørganek. Z tego wszystkiego doświadczyłem w zasadzie tylko Fisz Emade Tworzywo, co było pozytywnym przeżyciem.
Widzianą całkiem niedawno Katarzynę Nosowską odpuściłem z przyczyn gastronomicznych (jak parę tysięcy innych ludzi, których spotkałem w strefie z food truckami). I gdy już po zjedzeniu hamburgera awokado, którego odebrałem wywołany imieniem Horacy, poszedłem pod Olsztyn Stage na Ørganka, by posłuchać prawdziwego współczesnego młodzieżowego rock and rolla, okazało się, że mała scena padła ofiarą sukcesu frekwencyjnego festiwalu. Na pewno było świetnie słychać i widać, ale góra do budki akustyków, na które to miejsce się nie załapałem. No to „posłuchałem” dwóch utworów i wyszedłem. Reszty doświadczyłem w domu, z balkonu wychodzącego w kierunku plaży miejskiej, słychać było nawet lepiej.
Może nie rozumiem idei festiwalów, ale chyba muzyka jest tam najważniejsza, więc warto tak przygotować sceny i nagłośnienie, by te wszystkie kilkanaście (kilkadziesiąt?) tysięcy ludzi mogło spokojnie posłuchać, co artysta ma do powiedzenia. Bo jak nie, to będę wpadał tylko na hamburgery.
Dziś 50. rocznica Woodstocku. Kogo udało mi się zobaczyć na żywo spośród artystów uczestniczących w tym historycznym wydarzeniu? Całkiem niezły zestaw (chronologicznie):
- Santana – 1994 w Warszawie - Edgar Winter (wystąpił w trzech utworach z bratem Johnnym) – w 2011 roku w Warszawie - Alvin Lee (bez Ten Years After) – 2011 w Dolinie Charlotty
- Henry McCullough (gitarzysta The Grease Band, z którym wystąpił Joe Cocker) – 2011 w Olsztynie (!)
- Ten Years After (bez Alvina Lee) – 2012 w Dolinie Charlotty - John Fogerty (Creedence Clearwater Revival) – 2019 w Dolinie Charlotty. Trasa Fogerty'ego odwoływała się do tradycjji Woodstock, więc usłyszeliśmy kilka anegdot o występie CCR na tym festiwalu (np. występ w sobotę o 21:00 po Grateful Dead to miał być prime time, ale oczywiście zagrali dopiero po północy, nie tylko dlatego, że poprzednicy byli na kwasie):
Może na 60-lecie dorzucę do tej listy The Who i Neila Younga?
Dziesięć lat temu ustalona lista utworów liczyła 251 pozycji. Archiwiści przez dekadę nie próżnowali i znamy już 305 utworów. Osiemnaście z nich przetłumaczyłem…
Sweetwater
g. 19:30-20:10
12. Motherless Child
13. Look Out
14. For Pete's Sake
15. Day Song
16. What's Wrong
17. My Crystal Spider
18. Two Worlds
19. Why Oh Why
20. Let the Sunshine In
21. Oh Happy Day
Bert Sommer
g. 20:20-21:15
22. Jennifer
23. The Road to Travel
24. I Wondered Where You'd Be
25. She's Gone
26. Things Are Goin' My Way
27. And When It's Over
28. Jeanette
29. America
30. A Note That Read
31. Smile
Tim Hardin
g. 21:20-21:45
32. How Can We Hang On to a Dream?
33. Once-Touched by Flame
34. If I Were a Carpenter
35. Reason to Believe
36. You Upset the Grace of Living When You Lie
37. Speak Like a Child
38. Snow White Lady
39. Blues on My Ceiling
40. Simple Song of Freedom
41. Misty Roses
Ravi Shankar
g. 22:00-22:35
42. Raga Puriya-Dhanashri / Gat In Sawarital
43. Tabla Solo In Jhaptal
44. Raga Manj Kmahaj (AIap, Jor, Dhun In Kaharwa Tal)
Melanie Safka
g. 22:50-23:20
45. Close to It All
46. Momma Momma
47. Beautiful People
48. Animal Crackers
49. Mr. Tambourine Man
50. Tuning My Guitar
51. Birthday of the Sun
Arlo Guthrie
g. 23:55-00:25
52. Coming into Los Angeles
53. Wheel of Fortune
54. Walkin' Down the Line
55 .The Story of Moses
56. Oh Mary Don't You Weep
57. Every Hand in the Land
58. Amazing Grace
Joan Baez
g. 00:55-02:00
59. Oh Happy Day
60. The Last Thing on My Mind
61. I Shall Be Released
62. Joe Hill
63. Sweet Sir Galahad
64. Hickory Wind
65. Drug Store Truck Driving Man (z Jeffreyem Shurtleffem)
66. One Day at a Time
67. Take Me Back to the Sweet Sunny South
68. Warm and Tender Love
69. Swing Low, Sweet Chariot
70. We Shall Overcome
16 sierpnia 1969, sobota
Quill
g. 12:15-12:45
71. They Live the Life
72. That's How I Eat
73. Driftin'
74. Waiting for You
Country Joe McDonald
g. 13:00-13:30
75. Janis
76. Donovan's Reef
77. Heartaches by the Number
78. Ring of Fire
79. Tennessee Stud
80. Rockin' Round the World
81. Flyin' High
82. I Seen a Rocket
83. The Fish Cheer / I-Feel-Like-I'm-Fixin'-to-Die Rag
Santana
g. 14:00-14:45
84. Waiting
85. Evil Ways
86. You Just Don't Care
87. Savor
88. Jingo
89. Persuasion
90. Soul Sacrifice
91. Fried Neckbones and Some Home Fries
John B. Sebastian
g. 15:30-15:55
92. How Have You Been
93. Rainbows All Over Your Blues
94. I Had a Dream
95. Darlin' Be Home Soon
96. Younger Generation
The Keef Hartley Band
g. 16:45-17:30
97. Spanish Fly
98. She's Gone
99. Too Much Thinking
100. Believe in You
101. Halfbreed Medley: Sinnin' for You / Leaving Trunk / Just to Cry / Sinnin' for You
The Incredible String Band
g. 18:00-18:30
102. Invocation
103. The Letter
104. Gather 'Round
105. This Moment
106. Come with Me
107. When You Find Out Who You Are
Canned Heat
g. 19:30-20:30
108. I'm Her Man
109. Going Up the Country
110. A Change Is Gonna Come / Leaving This Town
111. Rollin' Blues
112. Woodstock Boogie
113. On the Road Again
Mountain g. 21:00-22:00
114. Blood of the Sun
115. Stormy Monday
116. Theme for an Imaginary Western
117. Long Red
119. For Yasgur's Farm
120. Beside the Sea
121. Waiting to Take You Away
122. Dreams of Milk and Honey
123. Southbound Train
Grateful Dead
g. 22:30-00:05
124. St. Stephen
125. Mama Tried
126. Dark Star
127. High Time
128. Turn On Your Love Light
Creedence Clearwater Revival
g. 00:30-01:20
129. Born on the Bayou
130. Green River
131. Ninety-Nine and a Half (Won't Do)
132. Bootleg
133. Commotion
134. Bad Moon Rising
135. Proud Mary
136. I Put a Spell on You
137. Night Time Is the Right Time
138. Keep on Chooglin'
139. Susie Q
Janis Joplin i The Kozmic Blues Band
g. 02:00-03:00
140. Raise Your Hand
141. As Good As You've Been to This World
142. To Love Somebody
143. Summertime
144. Try (Just a Little Bit Harder)
145. Kozmic Blues
146. I Can't Turn You Loose
147. Work Me, Lord
148. Piece of My Heart
149. Ball and Chain
Sly & the Family Stone
g. 03:30-04:20
150. M'Lady
151. Sing a Simple Song
152. You Can Make It If You Try
153. Everyday People
154. Dance To The Music
155. Music Lover
156. I Want to Take You Higher
157. Love City
158. Stand!
The Who
g. 05:00-06:05
159. Heaven and Hell
160. I Can't Explain
161. It's a Boy
162. 1921
163. Amazing Journey
164. Sparks
165. Eyesight to the Blind
166. Christmas
167. The Acid Queen
168. Pinball Wizard
169. Do You Think It's Alright?
170. Fiddle About
171. There's a Doctor I've Found
172. Go to the Mirror!
173. Smash the Mirror
174. I'm Free
175. Tommy's Holiday Camp
176. We're Not Gonna Take It
177. Summertime Blues
178. Shakin' All Over
179. My Generation
180. Naked Eye
Jefferson Airplane
g. 08:00-09:40
181. The Other Side of This Life
182. Somebody to Love
183. 3/5 of a Mile in 10 Seconds
184. Won't You Try / Saturday Afternoon
185. Eskimo Blue Day
186. Plastic Fantastic Lover
187. Wooden Ships
188. Uncle Sam Blues
189. Volunteers
190. The Ballad of You and Me and Pooneil
191. Come Back Baby
192. White Rabbit
192. The House at Pooneil Corners
17 sierpnia 1969, niedziela
Joe Cocker i The Grease Band
g. 14:00-15:25
193. Rockhouse (sam zespół)
194. Who Knows What Tomorrow May Bring (sam zespół)
195. Dear Landlord
196. Something Coming On
197. Do I Still Figure in Your Life
198. Feelin' Alright
199. Just Like a Woman
200. Let's Go Get Stoned
201. I Don't Need a Doctor
202. I Shall Be Released
203. Hitchcock Railway
204. Something to Say
205. With a Little Help from My Friends
Country Joe and the Fish
g. 18:30-20:00
206. Rock & Soul Music
207. Love
208. Not So Sweet Martha Lorraine
209. Sing, Sing, Sing
210. Summer Dresses
211. Friend, Lover, Woman, Wife
212. Silver and Gold
213. Maria
214. The Love Machine
215. Ever Since You Told Me That You Love Me (I'm a Nut)
216. Crystal Blues
217. Rock & Soul Music (Reprise)
218. The Fish Cheer / I-Feel-Like-I'm-Fixin'-to-Die Rag
Ten Years After
g. 20:15-21:15
219. Spoonful
220. Good Morning Little Schoolgirl
221. Hobbit
222. I Can't Keep from Crying Sometimes
223. Help Me
224. I'm Going Home
The Band
g. 22:00-22:50
225. Chest Fever
226. Don't Do It
227. Tears of Rage
228. We Can Talk
229. Long Black Veil
230. Don't Ya Tell Henry
231. Ain't No More Cane
232. This Wheel's on Fire
233. I Shall Be Released
234. The Weight
235. Loving You Is Sweeter Than Ever
Johnny Winter
g. 00:00-01:05
236. Mama, Talk to Your Daughter
237. Leland Mississippi Blues
238. Mean Town Blues
239. You Done Lost Your Good Thing Now / Mean Mistreater
240. I Can't Stand It (z Edgarem Winterem)
241. Tobacco Road (z Edgarem Winterem)
242. Tell the Truth (z Edgarem Winterem)
243. Johnny B. Goode
Blood, Sweat & Tears
g. 01:30-02:30
244. More and More
245. Just One Smile
246. Somethin' Comin' On
247. I Love You More Than You'll Ever Know
248. Spinning Wheel
249. Sometimes in Winter
250. Smiling Phases
251. God Bless the Child
252. And When I Die
253. You've Made Me So Very Happy
Crosby, Stills, Nash & Young
g. 03:00-04:00
254. Suite: Judy Blue Eyes
255. Blackbird
256. Helplessly Hoping
257. Guinnevere
258. Marrakesh Express
259. 4 + 20
260. Mr. Soul
261. I'm Wonderin'
262. You Don't Have to Cry
263. Electric Set
264. Pre-Road Downs
265. Long Time Gone
266. Bluebird Revisited
267. Sea of Madness
268. Wooden Ships
269. Find the Cost of Freedom
270. 49 Bye-Byes
Paul Butterfield Blues Band
g. 06:00-06:45
271. Born Under a Bad Sign
272. No Amount of Loving
273. Driftin'
274. Morning Sunrise
275. All in a Day
276. Love March
277. Everything's Gonna Be Alright
Sha Na Na
g. 07:30-08:00
278. Get a Job
279. Come Go with Me
280. Silhouettes
281. Teen Angel
282. (Marie's the Name) His Latest Flame
283. Wipe Out
284. Book of Love
285. Teenager in Love
286. Little Darlin'
287. At the Hop
288. Duke of Earl
289. Get a Job (Reprise)
Jimi Hendrix
g. 09:00-11:10
290. Message to Love
291. Hear My Train A Comin'
292. Spanish Castle Magic
293. Red House
294. Mastermind
295. Lover Man
296. Foxy Lady
297. Jam Back at the House
298. Izabella
299. Gypsy Woman / Aware of Love
300. Fire
301. Voodoo Child (Slight Return) / Stepping Stone
302. The Star-Spangled Banner
303. Purple Haze
304. Woodstock Improvisation / Villanova Junction
305. Hey Joe
Ponad rok temu przetłumaczyłem najbardziej znaną piosenkę Los Bravos. To było w 50. rocznicę śmierci współzałożyciela i klawiszowca zespołu. Manuel (Manolo) Fernández popełnił samobójstwo 20 maja 1968 roku, nie mogąc otrząsnąć się po śmierci swej żony Loti, która zginęła w wypadku samochodowym, gdy wracali ze ślubu Miguela Vicensa, basisty zespołu. Loti była w ciąży, a małżeństwem byli zaledwie dwa miesiące… Z czymś się to nam (nieco i niedosłownie) kojarzy?
W maju tego roku, w oczekiwaniu na „Once Upon a Time in Hollywood”, sięgnąłem po „Bring a Little Lovin'”, inną piosenkę z repertuaru Los Bravos, bo pojawia się w najnowszym filmie Quentina Tarantino. Idąc za przykładem Bogdana Zagajnego, reżysera „Ostatniej paróweczki hrabiego Barry Kenta”, powiem, że beztroska muzyka Los Bravos nie jest w stanie zagłuszyć odgłosów nadciągającej tragedii... Prawda, że Tarantino muzykę do swoich filmów dopiera genialnie?
Film? Nie napiszę, że genialny, bo genialne to są „Faraon” i „Ziemia obiecana”, ale warto zobaczyć, jak Tarantino sięga do końca lat 60. i wyciąga co smakowitsze kąski. Oczywiście, po pięćdziesięciu latach łatwo być syntetykiem i analitykiem w jednej osobie, ale nie każdy jest Michelangelo Antonionim, by nakręcić film zanurzony w epoce PRZED jej kulminacją („Powiększenie” powstało w 1966 roku) lub też w trakcie tej kulminacji („Zabriskie Point” miało premierę na początku 1970 roku).
Ścieżka dźwiękowa, jak zawsze, udana. Około trzydzieści utworów przelatuje przez ekran raz w postaci kilku taktów, raz jako kilkuminutowa ilustracja Najważniejszego Momentu filmu (nie, to nie to, co sądzicie i nie tak, jak sądzicie). Z sześcioma piosenkami znam się bliżej:
„Treat Her Right” – Roy Head
Pierwsza piosenka w filmie. Świeżo przetłumaczyłem z tej właśnie okazji. Roya Heada, klasycznego wykonawcę jednego przeboju, nie znałem, ale nadrobię zaległości.
„Hush” – Deep Purple
Nie tylko przetłumaczyłem, ale nawet widziałem na żywo w (nie)oryginalnym wykonaniu (raz, że to nie jest piosenka Purpli, dwa, że w 1968 roku w zespole śpiewał Rod Evans, a nie Ian Gillan).
„Mrs. Robinson” – Simon And Garfunkel
Owszem, Brad Pit pojawia się w masce do nurkowania niczym Dustin Hoffman w „Absolwencie” (swoją drogą, czemu Dustin nie zagrał u Quentina?), ale to mylny trop, jeśli chodzi o tę piosenkę.
„Bring a Little Lovin'” – Los Bravos
Beztroska muzyka Los Bravos nie jest w stanie zagłuszyć… A nie, to już pisałem.
„California Dreamin'” – Jose Feliciano
Jose jest OK, ale mimo wszystko wolę oryginalną wersję The Mamas and the Papas. Na pocieszenie w filmie pojawia się postać Cass Elliot. Nic nie mówi, nie śpiewa, ale nie sposób nie rozpoznać tej charakterystycznej sylwetki (przyganiał kocioł garnkowi).
Nie chciałbym bluźnić, ale kto wie, czy Quentin Tarantino nie jest większym DJ-em niż reżyserem… W każdym razie playlisty układa świetne. Zupełnie jak filmy, które też przecież składa niczym puzzle z wyeksploatowanych wątków popkulturowych i nadaje im drugie życie.
Tak właśnie drugie życie dostała piosenka „Treat Her Right” Roya Heada, która muzycznie otwiera „Once Upon a Time in Hollywood”. Pierwsze życie też miała niezłe – w 1965 roku dotarła na drugie miejsce „Billboardu” (pierwsze, wiadomo, Beatlesi z „Yesterday”).
Opowiem ci historię Facet musi znać ją Gdy miłości pragniesz trochę Zaczynaj wolno z nią Pokocha cię nocą tak Gdy traktujesz ją dobrze tak Ściskaj ją delikatnie Spraw, by chciała to czuć Że ją kochasz, mów jej Dobrze wiesz, że to mus Gdy nie traktujesz jej dobrze tak Nie pokocha cię nocą tak Gdy spróbujesz mych metod Bardzo postaraj się Będziesz miał reputację Gościa, co kochać chce Każdej nocy będziesz rad Że traktujesz ją dobrze tak Hej, hej, hej, hej! Hej, dobrze tak Olsztyn, 10-11.08.2019
Tekst może i banalny, kompozycja może i stereotypowa (po prostu klasyczny rock and roll), ale wykonanie i choreografia taka, że klękajcie narody. Roy pokazuje, jak należy klękać…
